Księżyc, warto mu się przyjrzeć z bliska.

0
51
źródło pixabay

Spoglądając na Słońce w dzień i na Księżyc w nocy nasuwa się jedno podobieństwo, oby dwa ciała niebieskie są takiej samej wielkości. Dokładniej mówiąc, tak to widzimy, patrząc z powierzchni Ziemi. Chociaż Słońce jest duużo większe od naszego satelity, jest jednocześnie jest duużo dalej od Ziemi. Różnica w odległości wynosi około 400 razy i około tylu razy Księżyc jest mniejszy od Słońca.

Ziemia jest jedyną planetą w Układzie Słonecznym, na której dochodzi do całkowitego zasłonięcia tarczy słonecznej przez jej satelitę. Zaćmienia Słońca dzielimy na całkowite, gdy cała Gwiazda jest zakryta, a widoczna pozostaje jedynie korona słoneczna. Drugim typem są zaćmienia obrączkowe, w którym Księżyc nie zasłania całego Słońca. Gdy zaćmienie jest w punkcie kulminacyjnym, pozostaje widoczna krawędź dysku słonecznego w postaci jasnego pierścienia.

Całkowite zaćmienie Słońca we Francji w 1999 żródło Wikimedia Commons

Duża masa Księżyca i jego bliskie położenie względem Ziemi powoduje silne oddziaływanie grawitacyjne. Zjawisko to można obserwować na brzegu oceanu w postaci pływów. Grawitacja Księżyca ”ciągnie” wodę ku sobie, podnosząc jej poziom. Największe przypływy występują, gdy Księżyc znajduje się w linii prostej ze Słońcem, wtedy ich siły grawitacyjne nakładają się, potęgując efekt.

odpływ w Anglii źródło pixabay

Księżyc świeci światłem odbitym od Słońca i choć jest najjaśniejszym obiektem na nocnym niebie, w rzeczywistości odbija zaledwie 7% padającego na niego światła. Duża część jego powierzchni pokryta jest ciemnymi skałami bazaltowymi pochłaniającymi promieniowanie i obniżając albedo. Jest ono najniższe w Układzie Słonecznym. Cóż przydomek „srebrny glob” nie do końca pasuje do naszego satelity.

FullMoon2010 źródło Wikimedia Commons

Mimo że, Księżyc zwrócony jest w kierunku Ziemi zawsze ta samą stroną, możemy zobaczyć 59% jego powierzchni. Dzieje się tak, gdyż Księżyc się lekko kołysze, zjawisko to nosi nazwę libracji. Odkrył je w 1637 r. Galileusz, w tym samym czasie zjawisko to badał Jan Heweliusz, który sporządził dokładne mapy Księżyca.

Mapa Księżyca autorstwa Jana Heweliusza z jego dzieła Selenographia źródło Wikimedia Commons

Orbita Księżyca krążącego wokół Ziemi jest zbliżona do powierzchni ekliptyki, czyli płaszczyzny, po której porusza się Ziemia wokół Słońca. Fakt ten sprawia, że wysokość Księżyca nad horyzontem w ciągu roku zmienia się tak samo, jak Słońca. Tak samo, ale jakby odwrotnie. Gdy Słońce latem jest wysoko na niebie, tej samej nocy Księżyc będzie nisko i odwrotnie zimą. Można powiedzieć, że słonecznej zimie odpowiada księżycowe lato. I odwrotnie oczywiście.

Układ Ziemia-Księżyc źródło Wikimedia Commons

Księżyc znajduje się tak blisko Ziemi, że światło, a co za tym idzie, fale radiowe biegną do niego ok. 1,3 s. Dzięki temu łazikami poruszającymi się po jego powierzchni można sterować z Ziemi, niemal w czasie rzeczywistym. Do tej pory były to trzy, zdalnie sterowane pojazdy, dwie radzieckie Łunochody i chiński Yutu. Gdy w przyszłości na Księżycu zamieszkają ludzie i będą organizować wyścigi zdalnie sterowanych pojazdów, będzie można brać w nich udział z Ziemi.

Moon Rover Apollo 11 źródło pixabay

Superksiężyc, to potoczna nazwa Księżyca w pełni, znajdującego się w perygeum – najbliżej Ziemi w czasie wędrówki wokół niej. Jest wówczas o 14% większy i o 30% jaśniejszy niż w apogeum – najdalej od Ziemi. Podejrzenia, że w trakcie Superksiężyca może dochodzić do trzęsień ziemi lub gwałtownych zjawisk pogodowych są odrzucane przez naukowców.

Superksiężyc 19 marca 2011 r. (z prawej) w porównaniu ze „zwykłym” widocznym 20 grudnia 2010 źródło Wikimedia Commons

Innym ciekawym zjawiskiem jest Krwawy księżyc, dochodzi do niego podczas zaćmienia. W początkowym i końcowym etapie zjawiska, tarcza satelity jest tylko częściowo przysłonięta przez Ziemię. Załamywanie światła przez atmosferę sprawia, że do jego powierzchni docierają najdłuższe fale, czyli czerwone. Gdy do zaćmienia dochodzi w trakcie Superksiężyca, jawi się nam jako ognisto-czerwona kula.

Krwawy superksiężyc źródło Wikimedia Commons

Dodaj komentarz